Gümüştepe Köyü, Aşık Sıdkı Baba ile anılır. Köyün diğer adı Haruz’ dur. Kısaca Sıdkı efendinin köyünden bahsedelim.

Haruz’un evveliyatı Gelgiras (Karşıyaka) köyü arazisi içerisinde , Türnükkırı, Karataş Mevkiinde kurulu bir köydür. 1509-1510 yıllarında Amasya’da çıkan iç isyanlarda (1) Gelgiras Kazası ve köyleri de olumsuz şekilde etkilenir. Türkmen olan Karataş mevkiindeki köy lağv edilerek dört hanesi bu günkü yere gelerek yerleşir. Ova olan köyde hayatlarını sürdürürken dağlık bir alanı tercih etmeleri 16. yüzyılın ilk çeyreğinde çıkan iç isyanlarda hayatta kalabilmeleri için iz kaybettirirler. Karataş mevkiindeki köyün çeşmesi, mezarlığı bu günde belirgindir.

Amasya tarihinde anlatılanlarla bire bir örtüşen de köy yaşlılarının sözlü anlatımlarıdır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde kaza olan Gelinkiraz (Gelgiras), Harız’da bu kazaya bağlı bir köydür. Gelgiras H.1287 (M.1871) yılı İdare-i Umumiye-i Vilayet Nizamnamesi’nin neşrinden sonra köy haline gelir(2). (Dünden Bugüne Merzifon ,Aziz Taşan sayfa 25, 1979)

Yeni yerleşim yerinin dört yönü dağ ve tepelerle çevrili avuç içi misali, kaynak suların çağıl çağıl aktığı, gabalak , ısırgan, baldıran gibi otların kapladığı, elbizlerin sarıp sarmaladığı ormanlık bir yerdir. İlk gelenler suyun kaynağına “Göz” ismini verirler. Göz’ün 500 metre aşağısına evlerini yaparak yerleşirler. Dört haneli köy yerleşim yerlerinin doğallığını avuç içine benzettiklerinden “Havuz” ismini verirler. Çevredeki çalı ve çırpılar, zamanla temizlenerek bakımlı hale getirilir. Dört hane, evlerinin arka tarafına yani “Komşudede” mevkiine diktikleri ceviz fidanları 20. yüzyılda anıtsal ağaç haline gelir. Bu cevizlerde aynı sülalenin tamamının ortaklık payı vardı. Bir örnek vermem gerekirse Mollaliler’in cevizi “Kırkortak” adıyla anılırdı. Ne yazık ki bu anıtsal ağaçlar 1970’li yıllarda ceviz tüccarlarına satılarak bitirildi.

Dört hane ve zamanla artan hane sayısı birlik ve beraberlik ışığı olan yollarını , cem ayinlerini “Cevizlerindibi” olarak anılan yerde gece ay ışığı altında Ehli Beyit’e bağlılık ikrarlarını “Allah Allah” nidalarıyla sürdürürler.

Harız’a gelen ilk dört hane: Ayanlar, Mollaliler, Gabakcıoğu, Hümmetoğu sülalesi ovadaki köylerinden koparak buraya yerleşirler.

Daha sonraki asırlarda Zile, Bayburt ve Karadeniz sahilleri gibi yerlerden gelen ailelerle köyün hane sayısı artar. Köyde bilinen sülalelerden bazıları : Fakığlar (Cinbüzükler), Alişoğlar, Cenbekler, Çönçezler, Aliballar, Çilsülükler, Gulağcılar, Muratlar, Garipler, Topçular, İdrisoğulları, Lazlar (Falcılar, Çülenler), Efendiler, Selmanlar, Kürtisiyinler … Bu sonradan gelenler 4 hane arasında kaynaşırlar.

16. yüzyıla kadar Karataş mevkiinde , 16. yüzyıldan sonra Haruz’da yaşayan halkın mazisi çok eskidir. Köy hakkındaki araştırmaların Gelgiras (Gelinkiraz) kazası adına kayıtlı Osmanlı arşivlerinden yapılması daha doyurucu ve sağlıklı bilgilere ulaşılacağı kesindir.

24.08.2008

Cuma AKBULUT

Kaynak

(1)- Amasya İl Yıllığı / 1967 , sayfa 92-93.

(2)- Dünden Bugüne Merzifon, Aziz Taşan , sayfa 25, 1979.

(3)- Muhsin Gül-Şeyh Cemalettin Efendinin Aşığı Halk Ozanı Sıdkı Baba Hayatı ve Şiirleri

( Bu yazı tescillidir. Kaynak gösterilmeden kopyalanması, bir kısmının alınması , değiştirilmesi kanunlarla korunmaktadır.)